Berlin BAT-Cemevi etkinlik grubu tarafından düzenlenen panelde tarihçi-yazar Erdoğan Aydın, Cumhuriyet’in kuruluş sürecinden günümüze Aleviler, Kürtler ve diğer kimliklere yönelik devlet politikalarını tarihsel belgeler ışığında değerlendirdi.

BAT-Cemevi etkinlik grubu tarafından organize edilen panel, önceki gün Cemevi salonunda gerçekleştirildi. Moderatör Ercan Atmaca’nın selamlama konuşması ve saygı duruşuyla başlayan etkinlikte, tarihçi-yazar Erdoğan Aydın kapsamlı bir sunum yaptı.

Aydın, konuşmasında özellikle Cumhuriyet’in kuruluş dönemiyle yüzleşmekten kaçınıldığını vurgulayarak, Aleviler başta olmak üzere ezilen kimliklerin tarihsel gerçeklerle yüzleşmeden sağlıklı bir siyasal mücadele yürütemeyeceğini ifade etti. Günümüzde siyasal İslamcı politikalar karşısında farklı kesimlerin Kemalizm’e sığınma eğilimi gösterdiğini belirten Aydın, bunun uzun vadede egemen bakış açılarına yedeklenme riskini artırdığını söyledi.

1924 Anayasası ile Kırılma Noktası

Erdoğan Aydın, 1924 Anayasası’nın Türkiye’deki kimlik politikalarında köklü bir değişim yarattığını belirterek, bu anayasa ile “herkes Türktür” anlayışının anayasal güvence altına alındığını dile getirdi. Birinci Meclis döneminde Kürtler, Aleviler, Çerkesler ve diğer kimliklerin açıkça temsil edildiğini hatırlatan Aydın, 1924 sonrası dönemde bu çoğulcu yapının terk edildiğini ifade etti.

Merkezileşme ve Atamayla Yönetim

Aydın, 1924 Anayasası’nın yerel yönetimler açısından da büyük bir gerileme anlamına geldiğini vurguladı. Önceki dönemde yerel özerklikten söz edilirken, yeni anayasa ile katı bir merkezileşmeye geçildiğini belirten Aydın, 1963 yılına kadar belediye başkanlarının dahi seçimle değil atama yoluyla belirlendiğini hatırlattı.

Aleviler Milli Mücadele’de Tanınıyordu

Panelde, Milli Mücadele ve Birinci Meclis döneminde Alevilerin diğer kimlikler gibi tanındığına dikkat çekildi. Cemalettin Çelebi’nin Meclis Başkanvekilliği görevini üstlendiğini hatırlatan Aydın, Hacı Bektaş Veli Dergâhı’nın Milli Mücadele sürecindeki önemine değindi. Mustafa Kemal’in Hacı Bektaş’a yaptığı ziyaretin, 3–4 milyon Alevinin desteğini kazanma hedefi taşıdığını belirtti.

Cumhuriyet Sonrası Alevi Politikaları

Erdoğan Aydın, Alevilerin yalnızca Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde değil, Cumhuriyet sonrasında da baskı ve asimilasyon politikalarına maruz kaldığını ifade etti. Cumhuriyet’i en içten şekilde sahiplenen topluluklardan biri olan Alevilerin, bu dönemde de örgütsel yapılarının zayıflatıldığını ve Alevi bilincinin geriletildiğini söyledi.

Panel, Erdoğan Aydın’ın konuşmasının ardından gerçekleştirilen soru-cevap bölümüyle sona erdi.

Haber ve Fotoğraflar: BAT-Cemevi / Ulaş Yunus Tosun