İstanbul, yüzyıllar boyunca yalnızca bir imparatorluk başkenti değil; Avrupa’nın hayal gücünü besleyen güçlü bir kültürel imge oldu. “1500’den 1800’e İstanbul’a Bakış” temasıyla kurgulanan “Bosporus Beats” sergisi, Osmanlı başkentinin Avrupa sanatındaki yansımalarını çok katmanlı bir perspektifle ele alarak izleyicileri tarihsel bir yeniden okuma yolculuğuna davet ediyor.

Serginin açılışı, Berlin Kulturforum bünyesindeki Kupferstichkabinett’te, Müze Yöneticisi Mechtild Kronenberg, Kupferstichkabinett Direktörü Dagmar Korbacher ve Küratör Mailena Mallach’ın ev sahipliğinde yoğun sanatsever katılımıyla gerçekleştirildi.

13 Şubat–31 Mayıs 2026 tarihleri arasında ziyaret edilebilecek sergi; çizimler, baskı resimler ve nadir kitaplar aracılığıyla İstanbul’u egzotik bir dekorun ötesinde, Orta Avrupa ile Osmanlı dünyası arasındaki süreklilik arz eden karşılaşmaların merkezi olarak konumlandırıyor.

Avrupa Sanatında İstanbul’un Ritmi

Sergi başlığındaki “beats” (ritimler), Boğaziçi kıyılarından Avrupa’ya yayılan sanatsal, düşünsel ve kültürel titreşimlere gönderme yapıyor. İstanbul, tek boyutlu bir “Doğu” temsili yerine; yüzyıllar boyunca süren etkileşimlerin, yanlış anlamaların ve karşılıklı etkilenmelerin sahnesi olarak ele alınıyor.

Avrupa sanat tarihinin önemli isimleri Antonio del Pollaiuolo, Albrecht Dürer, Pieter Coecke van Aelst, Rembrandt, Jean-Étienne Liotard ve Daniel Chodowiecki’nin eserleri; Avrupalıların Osmanlı ve Türk kültürüne yönelik merakını, hayranlığını ve zaman zaman önyargılarla şekillenen bakışlarını görünür kılıyor. Bu yapıtlar, estetik beğeni ile propaganda arasındaki ince çizgiyi dikkat çekici biçimde ortaya koyuyor.

Perspektifin Gücü

Serginin ana eksenlerinden biri “perspektif” kavramı. Bu bağlamda, 18. yüzyılın sonlarında İstanbul’da uzun yıllar yaşayan Alman-Fransız mimar ve ressam Antoine Ignace Melling’in gravürleri özel bir yer tutuyor. Sultan III. Selim ve Hatice Sultan için çalışan Melling, İstanbul’u hem içeriden hem dışarıdan gözlemleyebilen nadir Avrupalı sanatçılardan biri olarak öne çıkıyor.

Paris’te yayımlanan İstanbul görünümleri, sanatçının bakış noktasını işaretleyen topografik haritalarla birlikte sunularak ayrıntılı ve inandırıcı şehir tasvirlerine derinlik kazandırıyor. Yazar Orhan Pamuk, Melling’in gravürlerini İstanbul’un en etkileyici betimlemeleri arasında sayarak bu imgelerde içsel ve dışsal bakışların iç içe geçtiğini vurguluyor.

Tarihsel Anlatıdan Güncel Sorulara

Sergi; 1453’te Konstantinopolis’in Osmanlılar tarafından fethinden, 1763’te Berlin’de Prusya ile kurulan ilk Osmanlı diplomatik ilişkilerine uzanan geniş bir zaman dilimini kapsıyor. “Temas”, “Seyahat”, “Savaş”, “Propaganda” ve “Oryantalizm” başlıkları altında kurgulanan bölümler, izleyicileri hem tarihsel hem de güncel perspektifleri sorgulamaya davet ediyor.

Bu anlatı, çağdaş sanatçı Nevin Aladağ, Işıl Eğrikavuk ve Esra Gülmen’in aidiyet, kimlik, göç, dil ve önyargı temalı yapıtlarıyla günümüze taşınıyor; sergi, tarihsel imgelerle çağdaş yorumlar arasında güçlü bir diyalog alanına dönüşüyor.

Edebiyatla Zenginleşen Deneyim

Sergiye edebi bir katman kazandırmak amacıyla siyaset bilimci ve yazar Ozan Zakariya Keskinkılıç, seçili eserler üzerine kısa metinler kaleme alıyor. Bu metinler, sergi süresince Berlin Literaturhaus’ta düzenlenecek özel bir etkinlikte okunarak sanat tarihsel yorumları edebiyatla buluşturacak.

Haber: Nuray Kibar
Fotoğraflar: Mustafa Temel