Hollanda’nın en önemli kraliyet yapılarından biri olan Paleis Het Loo, 17 Nisan’da kapılarını “Büyük Merdiven, Duvarlar Konuşabilseydi” başlıklı özel sergiye açıyor. Sergi, sarayın kalbinde yer alan ve Hollanda’nın en büyük ikinci duvar resmi kabul edilen anıtsal eserin restorasyon sürecini ziyaretçilere yakından izleme fırsatı sunacak.

yüzyıla tarihlenen ve Osmanlı figürlerini de içeren duvar resmi, yalnızca estetik değeriyle değil, Avrupa ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki diplomatik ilişkilerin sanatsal bir yansıması olmasıyla da dikkat çekiyor.

17.yüzyılın siyasi ve kültürel panoraması

    Eser, dönemin Hollanda hükümdarı Kral ve Stadthouder Willem III’ün siparişiyle hazırlandı. Daha sonraki yıllarda Kraliçe Wilhelmina’nın talimatıyla özgün tasarımına sadık kalınarak restore edildi.

    Otuz altı geniş basamaktan oluşan görkemli merdiveni çevreleyen kompozisyon; papağanlar, çiçek çelenkli vazolar ve korkuluğun ardından izliyormuş hissi veren figürlerle zengin bir ikonografiye sahip. Tasarımın Fransız iç mimar Daniel Marot’a, uygulamanın ise saray ressamı Robert Duval’a ait olduğu belirtiliyor.

    Yüzyıllar boyunca Oranjeler hanedanı üyeleri ve saray konukları bu merdivenden geçti. Duvar resmi ise yalnızca dekoratif bir unsur değil; dönemin güç dengelerini, küresel ticaret ağlarını ve diplomatik temsili yansıtan görsel bir sahne olarak tasarlandı.

    Restorasyon süreci ziyaretçilere açılıyor

    Eserin yeniden gündeme gelmesinin temel nedeni, zamanla sertleşip sararan vernik tabakasının tabloyu tehdit etmeye başlaması. Sergi kapsamında uzman restoratörler eski verniği titizlikle temizleyerek yeni bir koruyucu katman uygulayacak.

    17 Nisan – 30 Ağustos tarihleri arasında gezilebilecek sergi, sanat tarihi meraklılarına 17. yüzyıldan günümüze uzanan çok katmanlı bir tarih okuması sunacak. Restorasyonun canlı biçimde izlenebilmesi ise sergiyi benzersiz kılan unsurlar arasında yer alıyor.

    Osmanlı figürleri: Diplomatik hafızanın görsel kaydı

    Duvar resminde yer alan Osmanlı erkek figürleri, tarih araştırmacılarına göre dönemin diplomatik gerçekliğinin bilinçli bir yansıması. Araştırmacı Mehmet Tütüncü, sahnelerin özellikle Karlofça Barışı sonrası Avrupa–Osmanlı ilişkilerinin sembolik bir anlatımı olduğuna dikkat çekiyor.

    Tütüncü’ye göre, “Bu merdiven yalnızca Hollanda tarihinin değil, Osmanlı ile Avrupa arasındaki diplomatik ilişkinin de sessiz bir belgesidir.”

    Osmanlı’nın 17. yüzyıldaki askeri, bilimsel ve diplomatik gücü düşünüldüğünde, saray duvarındaki temsillerin Avrupa’nın doğuya bakışını da gözler önüne serdiği değerlendiriliyor.

    Lahey’de Osmanlı’dan kalan bir başka miras: Hereke halısı

    Osmanlı’nın Hollanda’daki kültürel izleri yalnızca Apeldoorn’daki sarayla sınırlı değil. Lahey’deki Barış Sarayı’nda bulunan ve 1911 yılında Osmanlı tarafından hediye edilen Hereke halısı da yakın dönemde restore edilerek yeniden serildi.

    Yaklaşık 160 metrekare büyüklüğündeki, 13 milyon 704 bin 480 Türk düğümüyle dokunan halı, sarayın Japon Salonu’nda yer alıyor. Uluslararası hukukun sembol mekânlarından biri kabul edilen Barış Sarayı’ndaki bu eser, Osmanlı’nın diplomasi ve barış anlayışının kültürel bir simgesi olarak değerlendiriliyor.

    Paleis Het Loo’daki 17. yüzyıl duvar resmi ile Lahey’deki Hereke halısı, farklı dönemlere ait iki ayrı eser olsa da ortak bir tarihsel hafızaya işaret ediyor: Avrupa ile Osmanlı arasındaki diplomatik temasların sanata yansıyan sessiz tanıklığı. Haber ve Resim: İlhan Karaçay