Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), küresel sağlık alanında son yıllarda kaydedilen gelişmelere rağmen, elde edilen kazanımların tersine dönme tehdidiyle karşı karşıya olduğunu bildirdi. DSÖ'nün "Dünya Sağlık İstatistikleri 2026" başlıklı raporu, milyonlarca insanın daha iyi önleme, tedavi ve temel hizmetlere erişimden faydalandığını belirtirken, bu ilerlemenin sürdürülemez riskler nedeniyle tehlikede olduğunu vurguladı.

Raporda, dünyanın 2030'a kadar sağlıkla ilgili sürdürülebilir kalkınma hedeflerinden herhangi birine ulaşma yolundan hala uzak olduğu ifade edildi. Gelişmeleri korumak için daha güçlü ve verilere dayalı sağlık sistemlerine yönelik acil önlemler alınması gerektiği kaydedildi.

Rapora göre, 2010 ile 2024 arasında yeni HIV enfeksiyonlarında yüzde 40'lık düşüş yaşanmasına rağmen, tütün ve alkol tüketimi azaldı. Göz ardı edilen tropikal hastalıklar nedeniyle müdahaleye ihtiyaç duyan insan sayısı yüzde 36 azaldı. Sağlık hizmetlerine erişim hızla genişleyerek milyonlarca insanı güvenli içme suyu, sanitasyon, temel hijyen ve temiz pişirme çözümlerine ulaştırdı.

DSÖ Afrika Bölgesi, HIV ve tüberkülozda küresel ortalamadan daha hızlı azalma sağlarken, Güneydoğu Asya Bölgesi sıtmada düşüş hedefine ilerliyor. Ancak, sıtma vakaları 2015'ten bu yana yüzde 8,5 artarak küresel hedeflerden uzaklaştırdı. Anemi ve 5 yaş altı çocuklarda aşırı kiloluluk oranları iyileşme göstermedi. Kadınlara yönelik şiddet yaygınlığını koruyor.

Küresel nüfusun dörtte biri, sağlık maliyetlerinden kaynaklanan zorluklarla karşı karşıya. 2022'de 1,6 milyar kişi, sağlık harcamaları nedeniyle yoksulluk içinde yaşadı. Çocukluk çağı aşılama kapsamı hedef seviyenin altında kalırken, bulaşıcı olmayan hastalıklardan kaynaklanan erken ölümlerin azaltılmasındaki ilerleme yavaşladı.

Kovid-19 salgını, küresel sağlık sistemlerindeki kırılganlıkları daha da ortaya çıkardı. Pandemi, 2020-2023 arasında tahmini 22,1 milyon fazla ölümle ilişkilendirildi. Bu durum, yaşam beklentisindeki 10 yıllık kazanımları tersine çevirerek, iyileşmenin bölgeler arasında eksik ve dengesiz kaldığını gösterdi.

2025 sonu itibarıyla ülkelerin yalnızca yüzde 18'i ölüm verilerini DSÖ'ye bildirdi. Küresel sağlık çabaları sonuç verse de ilerleme kırılgan ve yetersiz. 2030 sağlık hedeflerine ulaşmak için acilen hızlandırılmış eylem, daha güçlü sağlık sistemleri ve iyileştirilmiş verilere ihtiyaç duyuluyor.

DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, verilerin hem ilerlemeyi hem de süregelen eşitsizliği gösterdiğini belirterek, "Daha güçlü, daha adil sağlık sistemlerine, dayanıklı sağlık veri sistemleri de dahil yatırım yapmak, eylemi hedeflemek, boşlukları kapatmak ve hesap verebilirliği sağlamak için şart." dedi.